به گزارش قدس آنلاین، افزایش قابل توجه تردد کامیونها در مرز ریمدان در پی تغییر مسیر بخشی از ترانزیت منطقه، محدودیت فعالیت مرز میرجاوه و بستهشدن مرزهای افغانستان و پاکستان، موجب شده است زمان ایستایی برخی ناوگان در این مرز به ۲۰ تا ۲۵ روز برسد؛ وضعیتی که اگرچه با راهاندازی سامانه نوبتدهی و افزایش ظرفیت گمرکی در سمت ایران برای آن چارهاندیشی شده، اما محدودیت زیرساختها و ظرفیت پذیرش در سمت پاکستان همچنان یکی از مهمترین گلوگاههای تردد در این مرز است.
سیدمصطفی اکرامینیا، معاون دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری و حملونقل جادهای، درباره دلایل افزایش ایستایی کامیونها در مرز ریمدان اظهار کرد: این مرز در کنار بنادر گوادر و کراچی پاکستان، با توجه به شرایط خاص منطقه، جنگ تحمیلی رمضان، محاصره بنادر جنوبی و تنشهای موجود در منطقه خلیج فارس، موقعیت ویژهای پیدا کرده است.
به گفته وی، شرایط موجود موجب شده بخشی از کالاهای ترانزیتی سایر کشورها و همچنین کالاهای مورد نیاز کشورمان در حوزه واردات و صادرات به سمت مرز ریمدان سوق پیدا کند. از سوی دیگر، مرز میرجاوه به دلیل مسائل امنیتی رخ داده در طرف پاکستان، اکنون با حداقل ظرفیت فعالیت میکند و همین موضوع نیز بخشی از ترددها را به سمت ریمدان منتقل کرده است.
اکرامینیا با اشاره به بستهشدن مرزهای افغانستان با پاکستان افزود: کالاهایی که مقصد آنها افغانستان است، از بنادر گوادر و کراچی وارد ایران شده و سپس از مسیر ایران به سمت افغانستان ترانزیت میشوند. همچنین کالاهای کشورهای آسیای میانه مانند ازبکستان، قزاقستان و دیگر کشورها که پیش از این از مسیرهای دریایی و سایر مرزها جابهجا میشدند، اکنون بخشی از مسیر خود را از محور ریمدان طی میکنند.
در نتیجه، حجم قابل توجهی از کالاهای وارداتی، صادراتی و ترانزیتی در یک محور متمرکز شده است؛ محوری که زیرساختهای آن برای چنین حجمی از تردد طراحی نشده بود.
معاون دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری با بیان اینکه پیش از شرایط فعلی، روزانه حدود ۲۰۰ تا ۲۲۰ دستگاه ناوگان تجاری در مرز ریمدان تردد داشتند، گفت: در آن زمان مرز میرجاوه نیز فعال بود و بخش قابل توجهی از ترانزیت از طریق بنادر جنوبی و مسیرهای دیگر انجام میشد؛ بنابراین فشار فعلی بر ریمدان وجود نداشت.
وی ادامه داد: اکنون ناوگان ایرانی در داخل خاک پاکستان تخلیه میکنند و کامیونهای پاکستانی کالا را به عمق این کشور منتقل میکنند. از سوی دیگر، کالاهایی که قرار است وارد ایران یا از طریق کشورمان ترانزیت شوند نیز باید در همین فرایند جابهجا شوند. همین عملیات تخلیه و بارگیری، زمان عبور کامیونها را افزایش داده و به ایستایی ناوگان منجر میشود.
اما افزایش تردد تنها مشکل موجود نیست؛ ظرفیت طرف پاکستانی نیز به یکی از گلوگاههای اصلی تبدیل شده است. اکرامینیا توضیح داد که زمانی که پارکینگها و ظرفیت پذیرش در سمت پاکستان تکمیل میشود، امکان پذیرش بیشتر ناوگان وجود ندارد و همین مسئله صف کامیونها را طولانیتر میکند.
در همین حال، رضا قربانی، مدیرکل گمرک چابهار، از افزایش ظرفیت گمرکی در سمت ایران خبر داد و گفت همزمان با افزایش ترافیک عبور و مرور کامیونها در مرز ریمدان، دو معبر گمرکی جدید ایجاد شده و تعداد معابر ورودی و خروجی از یک به سه معبر افزایش یافته است؛ این معابر شامل بازارچه مرزی، پایانه مرزی و منطقه آزاد هستند.
به گفته قربانی، کارکنان گمرک در معابر جدید مستقر شدهاند و اکنون هر سه معبر گمرکی ریمدان به صورت شبانهروزی و در هفت روز هفته فعال هستند.
وی با اشاره به نتیجه این اقدامات افزود: همزمان با افزایش ظرفیت و ۲۴ ساعتهشدن فعالیت گمرک، تردد کامیونها از مرز ریمدان نسبت به سال گذشته چهار برابر شده است.
این افزایش چهار برابری تردد در حالی رخ داده که ظرفیت سمت مقابل همچنان محدود است. مدیرکل گمرک چابهار با اشاره به وضعیت گمرک پاکستان گفت: در سمت مقابل تنها یک معبر برای تردد کامیونها فعال است و این موضوع یکی از موانع اصلی تسهیل تردد کامیونها محسوب میشود.
به گفته وی، محدودیت ساعت کاری گمرک پاکستان نیز پیش از این یکی دیگر از موانع بود که طرف پاکستانی با ۲۴ ساعتهشدن فعالیتهای گمرکی در این مرز موافقت کرده است.
قربانی همچنین تأکید کرد که رئیس کل گمرک ایران به صورت روزانه فعالیتهای گمرک ریمدان را رصد میکند و دستگاههای فعال در مرز برای تسریع تردد و اجرای سیاست «مرز محل عبور است، نه توقف» در حال همکاری هستند.
سامانه نوبتدهی برای کاهش صف کامیونها
در کنار افزایش ظرفیت گمرکی، سازمان راهداری نیز برای مدیریت صف کامیونها سامانه نوبتدهی مرز ریمدان را از اوایل شهریورماه راهاندازی کرده است.
اکرامینیا در اینباره گفت رانندگان میتوانند از مبدأ نوبت خود را دریافت کنند و با توجه به میزان ترافیک مرز، بر اساس فراخوان به سمت ریمدان حرکت کنند. به این ترتیب، راننده به جای حضور طولانیمدت در محدوده مرز، زمان تقریبی مراجعه خود را از قبل میداند و میتواند با کمترین میزان ایستایی تشریفات خروج را انجام دهد.
وی البته تأکید کرد که برای آشنایی رانندگان با این سامانه و تغییر رویه، به مقداری زمان نیاز است تا ناوگان پیش از حرکت نوبت مجازی خود را دریافت و بر اساس زمان اعلامشده حرکت کنند.
سازمان راهداری همچنین نماینده خود را در مرز ریمدان مستقر کرده تا هماهنگی میان دستگاههای مختلف فعال در این مرز برای مدیریت ترافیک و کاهش مشکلات رانندگان افزایش یابد.
استفاده از سه ظرفیت مرزی برای کاهش ازدحام
یکی دیگر از برنامههای مطرحشده برای کاهش فشار ترافیکی در ریمدان، استفاده همزمان از ظرفیت سه مجموعه موجود در این منطقه یعنی پایانه مرزی، منطقه آزاد چابهار و بازارچه مرزی است.
اکرامینیا توضیح داد که این سه مجموعه در مجاورت یکدیگر قرار دارند، اما بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد ناوگان از رویه بازارچهای عبور میکنند و پایانه مرزی با حداقل ظرفیت مورد استفاده قرار میگیرد.
به گفته وی، در جلسات انجامشده با استانداری سیستان و بلوچستان مقرر شده است از ظرفیت پایانه برای برخی محمولهها از جمله کالاهای فسادپذیر و گاز که اسناد آنها کامل است نیز استفاده شود تا بخشی از فشار موجود از روی بازارچه برداشته شود.
هدف از این اقدام آن است که ظرفیت موجود در هر سه مجموعه مورد استفاده قرار گیرد و امکان پذیرش تعداد بیشتری از کامیونها فراهم شود.
زیرساختهای ریمدان برای توقف طولانی آماده نیست
یکی دیگر از مشکلات موجود، وضعیت امکانات رفاهی برای رانندگانی است که ناچارند روزها در محدوده مرز منتظر بمانند.
اکرامینیا با اشاره به انتقاد رانندگان از امکانات منطقه آزاد گفت: این منطقه تازه تأسیس است و زیرساختهای آن هنوز به طور کامل ایجاد نشده است؛ بنابراین توقف ۱۰ تا ۱۵ روزه یک راننده در شرایط گرمایی ریمدان، دشواریهای زیادی ایجاد میکند.
وی افزود: برای سایت تجاری نیز از ظرفیت سالن مسافری استفاده شده و خدمات تجاری توسط گمرک و سایر دستگاههای مستقر در مرز ارائه میشود. همچنین با رفع حریم مرزی و مساعدت مرزبانی، عملیات اجرایی و ساخت پایانه مرزی ریمدان آغاز شده است تا در نهایت طرح جامع پایانه اجرا و زیرساختهای این مرز تقویت شود.
با این حال، مشکل اصلی در کوتاهمدت همچنان مدیریت حجم بالای تردد و هماهنگی دو سوی مرز است؛ چراکه از یک سو تردد کامیونها در ریمدان چهار برابر شده و ایران ظرفیت فعالیت گمرکی خود را به سه معبر ۲۴ ساعته افزایش داده است و از سوی دیگر، در سمت پاکستان تنها یک معبر برای تردد کامیونها فعال است.
در چنین شرایطی، راهاندازی سامانه نوبتدهی، استفاده از ظرفیت سه مجموعه مرزی، فعالیت شبانهروزی گمرک و هماهنگی با طرف پاکستانی میتواند بخشی از مشکل را کاهش دهد، اما کاهش پایدار زمان ایستایی کامیونها در نهایت به افزایش ظرفیت پذیرش و هماهنگی عملیاتی در دو سوی مرز وابسته خواهد بود.
نظر شما